Laravel: Sıfırdan İleri Seviye

Eloquent ORM Temelleri

Eloquent, Laravel'in ActiveRecord implementasyonudur. Her veritabanı tablosu bir Model sınıfı ile temsil edilir.

Model Oluşturma

# Temel model
php artisan make:model Post

# Migration ile birlikte
php artisan make:model Post -m

# Factory, Migration, Seeder, Controller ile
php artisan make:model Post -mfsc

# Tüm dosyalarla (Resource Controller dahil)
php artisan make:model Post --all

Model Yapısı

 'datetime',
        'is_featured' => 'boolean',
        'view_count' => 'integer',
        'meta' => 'array',  // JSON kolonlar için
    ];
    
    /**
     * Gizli alanlar (API/JSON çıktısında görünmez)
     */
    protected $hidden = [
        'created_at',
        'updated_at',
        'deleted_at',
    ];
    
    /**
     * Tarih alanları
     */
    protected $dates = [
        'published_at',
    ];
}

CRUD İşlemleri

CREATE - Kayıt Oluşturma

// Yöntem 1: create() - Mass Assignment
$post = Post::create([
    'title' => 'İlk Yazım',
    'slug' => 'ilk-yazim',
    'content' => 'İçerik...',
    'user_id' => auth()->id(),
]);

// Yöntem 2: new + save()
$post = new Post();
$post->title = 'İlk Yazım';
$post->slug = 'ilk-yazim';
$post->content = 'İçerik...';
$post->user_id = auth()->id();
$post->save();

// Yöntem 3: firstOrCreate - Yoksa oluştur
$post = Post::firstOrCreate(
    ['slug' => 'ilk-yazim'],  // Arama kriterleri
    ['title' => 'İlk Yazım', 'content' => '...']  // Oluşturulacak değerler
);

// Yöntem 4: updateOrCreate - Güncelle veya oluştur
$post = Post::updateOrCreate(
    ['slug' => 'ilk-yazim'],
    ['title' => 'Güncel Başlık', 'content' => 'Güncel içerik']
);

READ - Kayıt Okuma

// Tüm kayıtlar
$posts = Post::all();

// ID ile bulma
$post = Post::find(1);           // Bulamazsa null
$post = Post::findOrFail(1);     // Bulamazsa 404 Exception
$posts = Post::find([1, 2, 3]);  // Birden fazla

// İlk kayıt
$post = Post::first();
$post = Post::firstOrFail();

// Koşullu sorgular
$posts = Post::where('status', 'published')->get();
$posts = Post::where('status', 'published')
             ->where('user_id', 1)
             ->get();

// where operatörleri
$posts = Post::where('view_count', '>', 100)->get();
$posts = Post::where('title', 'like', '%Laravel%')->get();
$posts = Post::whereIn('status', ['published', 'draft'])->get();
$posts = Post::whereNotNull('published_at')->get();
$posts = Post::whereBetween('created_at', [$start, $end])->get();

// Sıralama
$posts = Post::orderBy('created_at', 'desc')->get();
$posts = Post::latest()->get();  // created_at desc
$posts = Post::oldest()->get();  // created_at asc

// Limit
$posts = Post::take(10)->get();
$posts = Post::limit(10)->offset(20)->get();

// Sayfalama
$posts = Post::paginate(15);
$posts = Post::simplePaginate(15);

// Aggregates
$count = Post::count();
$max = Post::max('view_count');
$avg = Post::avg('view_count');
$sum = Post::sum('view_count');

UPDATE - Güncelleme

// Yöntem 1: Tek kayıt güncelle
$post = Post::find(1);
$post->title = 'Yeni Başlık';
$post->save();

// Yöntem 2: update() metodu
$post = Post::find(1);
$post->update([
    'title' => 'Yeni Başlık',
    'content' => 'Yeni içerik',
]);

// Yöntem 3: Toplu güncelleme
Post::where('status', 'draft')
    ->update(['status' => 'archived']);

// Increment / Decrement
Post::find(1)->increment('view_count');
Post::find(1)->increment('view_count', 5);
Post::find(1)->decrement('stock');

DELETE - Silme

// Yöntem 1: delete()
$post = Post::find(1);
$post->delete();

// Yöntem 2: destroy()
Post::destroy(1);
Post::destroy([1, 2, 3]);

// Yöntem 3: Koşullu silme
Post::where('status', 'archived')->delete();

// Soft Delete (SoftDeletes trait gerekli)
$post->delete();           // deleted_at set edilir
$post->trashed();          // Silinmiş mi?
$post->restore();          // Geri yükle
$post->forceDelete();      // Kalıcı sil

// Soft deleted kayıtları dahil et
Post::withTrashed()->get();
Post::onlyTrashed()->get();

Query Scopes

// Model içinde scope tanımlama
class Post extends Model
{
    // Local scope
    public function scopePublished($query)
    {
        return $query->where('status', 'published')
                     ->whereNotNull('published_at');
    }
    
    public function scopeByAuthor($query, $userId)
    {
        return $query->where('user_id', $userId);
    }
    
    public function scopePopular($query, $minViews = 100)
    {
        return $query->where('view_count', '>=', $minViews);
    }
}

// Kullanım
$posts = Post::published()->get();
$posts = Post::published()->byAuthor(1)->get();
$posts = Post::published()->popular(500)->latest()->get();

Accessors & Mutators (Laravel 9+)

use Illuminate\Database\Eloquent\Casts\Attribute;

class Post extends Model
{
    // Accessor: Veritabanından okurken dönüştür
    protected function title(): Attribute
    {
        return Attribute::make(
            get: fn ($value) => ucfirst($value),
        );
    }
    
    // Mutator: Veritabanına yazarken dönüştür
    protected function slug(): Attribute
    {
        return Attribute::make(
            set: fn ($value) => Str::slug($value),
        );
    }
    
    // Her ikisi birden
    protected function name(): Attribute
    {
        return Attribute::make(
            get: fn ($value) => ucfirst($value),
            set: fn ($value) => strtolower($value),
        );
    }
    
    // Virtual attribute (veritabanında yok)
    protected function fullName(): Attribute
    {
        return Attribute::make(
            get: fn () => $this->first_name . ' ' . $this->last_name,
        );
    }
}